Japonya'da Ogrencilik

Turk universitelerinde de olur, ilk gunler toplarlar sizi okulu gezdirirler kampusu kampus fasilitelerini anlatirlar ve siz gitmezsiniz ben gitmemistim Turkiye'deyken. Cok fazla bir sey kacirmamistim acikcasi zira kampusumuz iki tane binadan olusmaktaydi, bir ara ogrenirdim nerede ne oldugunu ancak Japonya'ya gelince de oryantasyon denilen bu ilk gunler aktivitesine katilmamakla ne buyuk eseklikler yaptigimi simdi anliyorum. Oryantasyon gezisine eger uyanip gidebilseydim, ilk gunden internet baglanti sifremi alip, yemekhane nerede, dershaneler nerede, bolumler nerede, bankamatikler nerede ogrenebilmis olacaktim... zira hepsini ogrenmem alti ayimi aldi. uzun bir sure okuldan nete giremedim, okulun dibinde bankamatik olmasina ragmen deli gibi uzaktan parami cektim. Demek ki, oryantasyon denilen muhabbet dansoz gibi oynatiliyorsunuz elinize de cicek verilip gonderiliyorsunuz olayi degilmis, ufak da olsa onemli birseymis. Tamam hala hayattayim ve bir sekilde yolumu yordamimi buldum ancak dil problemim olmamasindan kaynaklaniyor, Japonca bilmeyenler ayagini denk alsinlar.
Simdi acik acik itiraf etmek lazim, ilk derse girdigimde herkes bana bakacak vaaaaaa hoooo yasasiiiin hello diye atlayip, ders sonunda sinifin en tas hatunlari sira numarasi alip adimi ve tel no'mu soracak sanmistim (tel no'su sorsalar da alamazlar, zira ikamet kartinizi alana kadar size hic bir sey vermiyorlar, kiz bile vermiyorlar hatta ben kartimi aldim oyle alemlere daldim... ikamet kartiniz ya da yabanci kimlik karti ya da aliens card sizin cok fazla kullanmasaniz da her zaman isinize yarayacak bir nesne olacak. sanirim basvurunuzdan iki ya da ucuncu haftanizda kartiniza kavusup ogrenci indirimli au marka telefonunuza kavusacaksiniz... beles diye dandik telefonlara saldirmayin sonra pisman olup daha pahaliya alabilirsiniz, uc bes bin yen verip saglam bir alet alin (soni eriksonlar ingilizce menu destegi saglamakta) ... )
ancak kimse hicbirsey sormadi, hatta yuzume bakan bile olmadi. Japon ogrencileri hemen sizle icli disli olmazlar, nedeni sadece sizin Turk ya da yabanci olmaniz degil tabii ki, Japon olduklarindan hemen tanisalim kaynasalim gibi sicak adetleri yok. Ama sizin var, ne yapacaksiniz? Kendinizi tanitacaksiniz, merhaba (konnichiwa), benim adim Dealer (watashi wa diiraa desu) memnun oldum (doozo yoroshiku onegai shimasu)... ya da en temizi ingilizce girersiniz ( hi, my name is diiraa.. you are what?)
Ama sinifinizda Koreli ogrenciler varsa (ozellikle kiz) direk sizle tanisacaklardir, genelleme yapasim yok ama Cinli ogrenciler haricindeki yabancilar genellikle sicak yaparlar. Yurtta kaldiginiz zaman da goreceksiniz Cinliler cinlilerle, afrikalilar afrikalilarla takilmaktadir. Diger ekipler genellikle beraber karisik ara sira toplu olarak takilir... Keyfinize bakin bir daha gorup yasayamacaginiz ortamlar olacak...
Japon arkadaslara gelince, bir ara Nisan sonu Mayis basina dogru Hosgeldin Partisi (Sooshinkai...Soğşinkay) yapilacak ve alinan ickiler yenilen yemeklerle yaninizda oturan ekiple kaynasivermis olacaksiniz... O yuzden oturacaginiz masa ve ekibi iyi secin. Erkekler kafadan hatunlarin masaya saldirirsa buyuk ihtimalle ortamdan yalniz ayrlicaklardir zira sirf hatun olan bir masadan kimse sizinle teke tek konusmayacak. Muhabbetci ama loser gibi durmayan tiplerin masaya oturun icin yeyin tanisin kaynasin... Daha sonra onlarin KOMPA'larina katilacaksiniz cunku!!! Hatunlar ise takilsin iste... onlarla herkes tanisiyor bir sekilde...

Anneler gunune babalar gunune yilbasina takilanlar olur, olur mu oyle sey her gun annelerin her gun babalarin gunu hatta her gun yilbasidir... Ben o kadar cok kafayi takmiyorum anneler gunu ise annenin istedigi bir sey alinir hediye edilir ya da ulasilamiyorsa tel acilir, yilbasinda icilir... yalniz durum sevgililer gunu olunca o kadar da pozitif olamiyorum nedense (var nedenler tabii ki de kimseyi ilgilendirmez)
Turkiye'ye bati'dan gelen sevgililer gunu adeti aynen Japonya'ya da gelmistir ancak bunu bize getirenler 14 subatta birbirlerine sarilmaktan hizlarini kesemeyip taa Turkiye'ye kadar gelip gozumuzun onunde sevisen ciftler degil, MEDYA ve PAZARLAMA teknikleri olmustur. Pembe donlar, kalpler vesaire ancak Turkiye'de kiz erkege erkek de kiza hediyesini verir durum 1-1 sonuclanir. Japonya'da sevgililer gunu davasini ilk gundeme getiren adini hatirlayamadigim bir cikolata sirketi olmustur. Sirket ilk reklamlarinda 14 subatdunyada sevgililer gunu hadi bayanlar neden sevgilinize cikolata almiyorsunuz gibi bir sloganla ortaya cikip mali goturmus ve Japonya'da 14 subat'ta hatunlar erkeklere cikolata hediye eder olmus. Yalnizca sevgili degil is yerinizdeki arkadaslariniz, patronunuz vesaire herkese yani.
Herkesle bir nevi sevgili iliskiniz oldugu icin degil tabii ki, bir nevi mecburiyet yeni yeni olusmus bir adet oldugu icin. Buna da GIRICHOKO yani mecburiyet cikolatasi deniyor.
Mecburiyet deyince aklima Burdur'un mecburiyet caddesi geldi birden. Asil adi Cumhuriyet caddesi mi Hurriyet caddesi mi oyle bir seymis ama her yol oraya ciktigi icin mecburiyet caddesi demisler ama her yolun ciktigi caddede hic birseyin hatta ucan kusun bile bulunmamasi o sehrin ne kadar gelismis oldugunu anlatir gibi bize. Oyle aklima geldi iste.

Hayatimin 6 yilindan fazlasini gecirdigim Ege sehri mi Marmara sehri mi Trakya sehri mi bir turlu bir kefeye koyamadigim kurtarilmis bolge olarak dusunurum hep Canakkale'yi. Tarihsel dokusu ve mazisi hakkinda cok fazla bir sey soylemek istemiyorum zaten cok seyler daha da guzel bir bicimde soylenmekte. Canakkale'de ogrencilik yapmak sanirim anadolu'nun diger kentlerinde okumaya gore biraz daha avantajli. Bir defa kucucuk bir sehir ancak aradiginiz hemen herseye kolaylikla ulasabilirsiniz. Aslinda pek bir sey de aramazsiniz acikcasi yani ihtiyaciniz olan seyler kalacak sicak bir yer ve gerisi kolayca geliyor. Ogrencilerin bir cogu nedense okul yillarinda Canakkale'den hic memnun olmadiklarini dile getirir dururlar, mezun olup kendi gri ve kalabalik kentlerine donunce de nasil bir cennette yasadiklarini hatirlayip gecmise donmek isterler. Cok rastladigim bir durumdur. Ben daha farkli bir secenegi biraz da cesaretle uyguladim, Canakkale'de yasamaya karar verdim. Tamam simdi cok farkli bir yerde cok farkli bir saat diliminde yasiyor olsam da donecegim yerin yine Canakkale olmasi Turkiye'ye donme nedenlerimden biri.
En kotu gecen gunlerinizde bile kendinizi kordona atip sahilde uc bes tur yine kordon boyundaki kahvelerden birinde icilen cay, yaninda simit... daha acsaniz mardinli midye dolmacilardan bes alti tane limonlu midye dolma alir yersiniz sonra pasa pasa eve donup canakkale'nin ici boooombos olan yerel tv'lerinden birini acip vaktinizi oldurebilirsiniz. O yuzden kitap okumak Canakkale'de gercekten zevk veren bir ugrastir, yapacak cok fazla atraksiyon olmamasi nedeni ile ...(aslinda yapacak cok sey vardir, sinemaysa sinema, tiyatroysa ara sira o da var, icki meze ortamsa Turkiye'de daha iyisi yok).
Ya da Avrupa yakasindaki kilitbahir koyune yaklasik 15 dakika suren bir feribot yolculugu ile gecer, biraz yurur denizde tas sektirir ve dana osman'a icmeye giderdiniz. Dana Osman Canakkale'ye renk veren cok farkli bir karakterdi. Kendisine takma ad olarak zamaninda yunan tanrilarindan DANOS'un adini secmis bir nevi nickname. Tabii Canakkale halki ne bilsin Danos'u zeus'u Dana osman deyivermisler asil adi Orhan ancak bir tek karisi bir devlet dairelerindeki memureler ona Orhan dermis... Dana Osman yikik dokuk iki katli ahsap bir evin alt katinda salas bir meyhane isletirdi, bir tek tup ustunde halis zeytinyaginda baliklar pisirir, karisinin yaptigi mezeler, dag lahanasindan yaptiklari tursular rakilar saraplar biralar ve sonsuza kadar surecekmis sandiginiz felsefe muhabbetleri... o kadar neseli olursunuz ki, neyi nicin konustugunuzu unutuverirsiniz ve tam o sirada kapidan iceri cingene calgicilar girer, bir iki bira ya da uc bes kurus karsiliginda fasil baslanir bu arada bitmis olan beyaz peynir ve tuzlu limonlu rokanizi getirmesi icin Dana osman'in cocuklarina bagirilir... "roka nerde kaldi len!"
Dana Osman ölmüş. Gecen sene hem de, neden niye cekip gitmis hic bir fikrim yok ama artik o Canakkale'de yok. Tavada baliklar, masada rakilar, ortamda cingeneler de yok. Bir tek ettigimiz uzun sohbetler var ki onlarin hatri icin bile olsa Canakkale'ye gidilir. Oyle de guzel bir yerdir...

Ilk gunlerin telasi, tanisma kaynasma olaylari bittikten sonra yavas yavas yerinize yerlesmeye, daha az kaybolmaya ve daha cok alisveris yapmaya basliyorsunuz. Japonca bilmeyen ya da okuyamayan ogrencilerin en buyuk sorunu alacaklari yiyecek maddelerinin icinde ne olup olmadigi. Haram helal konusunu kafasina cok takanlar bu konuda gayet sikinti cekiyor mu? kesinlikle HAYIR. Zira Helal yiyecek satan bir cok ozel mekan var ve fiyatlar da idare eder(mis). Bir cok urunde domuz eti ve yagi kullanilir, domuz eti ve urunlerinden killanan bir cok Turk tanidigim var ve hemen hepsi Karee Raisu denilen Curryli Pilava abanmaktadirlar ancak Japonya'da satilan Curry'lerin hemen hepsinde domuz yagi kullanilmaktadir belki yiyen arkadaslarin haberi yoktur belki de biliyorlardir... Benim cevremde gordugum bir cok Turk gerek mecburiyetten gerekse meraktan domuz eti yemeye baslamis. Deli dana hastaligi, tavuk gribi derken artan tavuk ve dana eti fiyatlarindan sonra domuz eti almak durumunda kalan cok kisi var...
Herneyse, yerinize yerlesip yataginizi duzeltip belki bir televizyon edinip karsisina gectikten sonra Japon Tv programlarinin da Turk programlarindan asagi kalir bir yani olmadigini gorup televizyon aldiginiza bin pisman olacaksiniz. O yuzden kendinize bir mesgale edinmenizde fayda vardır. Dersler kitaplar arastirma derken hic vaktim kalmayacak diyenler olabilir. Hayir inanin bol bol vaktiniz olacak ve en azindan bu zamanlarda alisveris yapmak yerine Japon kulturu ile ilgili bir seyler ogrenmeniz sizin Japonya'yi daha iyi anlamanizi saglayacak. Gideceginiz okulda cesitli kulupler bulacaksiniz, Nisan ayinin ilk uc haftasi bu kuluplere gidip kendinizi tanitip onlarin da kendilerini size tanitmasina firsat verebilirsiniz. Japon universitelerindeki ogrenci kulup sistemi oldukca gelismis durumda. Hatta Japon universitelirinin en iyi yani bu kulup sistemi. Japon sanatlarina -doo( ya da michi yani yol)denir, sadoo(cay sanati) kadoo(cicek duzenleme sanati diger adiyla ikebana) aikido(aykido :) gibi hemen hemen tum doo'lari uygulayan profesyonele yakin insanlarin takildigi kuluplerde yillik 60 dolarlik bir ucret odeyip gerekli egitimi alabilirsiniz. Hatta bir sure mekana takilip begenmezseniz para falan odemeniz de gerekmiyor. Boylece cok daha farkli bir ortama girmis oluyorsunuz. Bu zamana kadar tanismis oldugunuz Japonlar oyle ya da boyle YABANCIlara ilgi duyan, az buz ingilizce bilen ve ingilizcesini gelistirmek isteyen kisiler olmustur, ancak bu kuluplerdeki japon cocuklarin bir cogu ilk once sizden urkecek, cekinecek bir cogu sular seller gibi ingilizce bilmelerine (en azindan yazi ingilizcesi) ragmen sizle utanctan tek kelime bile konusamayacaktir. Ancak yine de size utana sikila bir seyler anlatmaya calisip, kulubun isleyisi, hiyerarsisi gibi detaylari vereceklerdir. Oyle yeni gelenleri kulube almak icin bir gece mezarlikta yatirmiyorlar tabi, hatta yeni gelenleri alip onlari icmeye goturup bazen bir hafta boyunca yemeklerini ismarladiklari bile oluyor.
Ben Japon folk muzigi, aikido, manga (en kotusuydu) kuluplerine girdim ciktim. Folk muzigi kulubunu kulubun hiyerarsisinin cok fazla ciddiye alinmasi nedeni ile biraktim. Zira 26 yasindaki bir master ogrencisi olarak 18 yasindaki bir pic kurusu hakkinda watashi no oya (benim babam) demek hosuma gitmedi, onlarin kurmus oldugu bir sistemdi ve bana uymadigi icin ayrildim. Aikido kulubunde ise yine benzer bir hiyerarsi vardi ancak o kadar sert degildi daha dogrusu aikido gibi bir spor yaparken olmasi gereken disiplin saglaniyordu, ama muzikle ugrasan bir kulupte bu kadar kati kurallara gerek yok sanirim. Yalniz hemen hemen hergun aikido alistirmasina gidilmesi ve cekilen bel ve sirt agrilarindan sonra aikido kulubunden de ayrildim. Manga kulubu en komigi ve kotusu idi. Bu sayfaya kadar gelenler zaten biliyorlardir ancak hatirlatayim Manga japon cizgi roman ve filmlerine verilen isim. Bizde de cok seveni edeni var ancak manyaklik derecesinde kendisini mangalarin icinde yasayan biri zanneden Japonlar var ve bu kisilere OTAKU deniyor. Otaku ve kulturleri ile ilgili bir bos vaktimde yazmayi dusunuyorum. Neyse, manga kulubune girip "merhaba kulubunuz hakkinda fikir almak istiyordum" dedim ama bir baktim ki, ortamda onlarca uzun sacli (saclar at kuyrugu yapilmis, yagli) gozluklu tip manga kitaplarina gomulmus okuyor ve bir kisi bile bana bakmadi. En sonunda iclerinden birisi su falan icmek isterken ayakta dikilen benim farkima varip masanin ustunde duran kulup defterini onume uzatti ve manga okumaya devam etti. Manga kulubunun tanisma partisi buyuk bir et lokantasinda yapildi, yeni gelenler sirayla sahneye cikip kendilerini tanitip en sevdikleri manga karakterini canlandirdilar. hahahahha hayatimda gordugum en komik sahnelerden biriydi tabii benim de sahneye cikip bir seyler soylemem gerekiyordu ve ulan ne soylesek oyle deli gibi sevdigim bi manga karakteri de yok... diye dusunurken tanisma fasli bitti ve kimse beni cagirmadi. En sonunda yanimda oturan manyaklardan birisi farketti ve sahneye ciktim. "Iyi gunler, adim Junichi Koizumi(japon basbakanin adi), tanistigimiza memnun oldum" diye espri yapayim dedim, her halimden basbakan olmadigim belliydi hatta Japon olmadigim belliydi... Tamam Turkiye'de yapilsa cok komik gelmez ama Japonya'da bu espriyi yaptigim zaman en azindan gulumseme seklinde cevabimi aliyorum fakat bu mekanda cit cikmiyor, kimse konusmuyor ve insanlar dik dik uzerime bakiyor... Sonra bir tanesi "biz seni yabanci sanmistik ozur dileriz" dedi... Ohaaaaaaaaa benim esprimi anlamayip hatta ustune ustluk beni gercekten adi soyadi Junichi Koizumi olan yabanciya benzeyen bir Japon sanmislar da onun sokunu yasiyorlarmis. Hadi gelde temizle ortaya ettigin b.ku... Onlarca hatta yuz kisiye yakin ve birbirine benzeyen ve hemen hemen hepsinin erkek (loser) oldugu bir ortam dusunun ve insanlar sizin esprinizi degil anlamak ciddiye alip inaniyor ve ozur diliyorlar. Ozur dilendim ama kimse suclu falan degil. "Yok ben saka yaptim ehehi... eh.." dedim, ve aralarinda bir kac kisi zoraki "aaaa hah hahaha" seklinde guldu ben de yerime oturdum ve parti bittikten sonra o adamlari bir daha hic ama hic gormedim.
Simdi Shodo yani Japon kaligrafi sanatinin kulubune gidiyorum yaklasikta bir yildan fazla oldu sanirim. Daha dogrusu kafama estikce gidiyorum, kulup odasinda hep birileri olur zaten havadan sudan konusup fircami murekkebimi ve kagidimi alip Japonca karakterleri kagida dokuyorum. Ciddi ciddi bir seyler yazmaya calisirken genellikle birilerine danisirim ancak kafa dagitmak istedigim zaman (ki gercekten oyle zamanlara ihtiyaciniz olacak) kafama gore istedigimi yazip ciziyorum... Sanirim da bu sefer birakmayacagim.
Asagida en son universitenin yeni yil sergisinde sergilenen yazimin fotografi var. fotograftaki yazi KURI yani kestane demek, sonbahar ve kisi anlatiyor benim icin diye de alt not dusmustum insanlar cok begenmislerdi ayiptir soylemesi ayrica kirmizi damgayi da yumusak mermer tasina kendiniz oyuyorsunuz. Japon karakteri ile AkirA yazmakta orada da....

Depremler ulkesi Japonya...

Bu sozu cok isitir, isitirken de ozellikle Deprem-ler deki cogul eki aklima takilirdi, sahi ne cok kullaniyoruz cogul ekini, sandalyeler, annemler, kalemler... halbuki japonca'da cogul eki o kadar kullanilmaz hatta hic kullanilmaz desek yeridir... zorlama gibi oluyor..

Depremler denmesi her yil onlarca bilmem kac siddetinde (5 ya da 6) depreminin olmasindan kaynaklandigini artik sagir sultan bile duydu. Yuz kusur yil kadar once olan buyuk tokyo depreminden sonra akillanan Japonlar olabilecek tum tedbirleri gerekli egitimi de vererek almaya calismakta.
1999 marmara depremini yasamayan ancak duyan ve korkan birisi olarak bir Tokyo sabahi ve bir Okayama sabahi (evet iki defa) yasadigim her iki depremde pasaport ve cuzdan ve havlu kapip disari firlayip yaklasik on onbes dakika kadar disarida bekleyip iki tane de sigara icmistim. Insanlar disari cikacaklar, uff cok korktuk di mi diye geyik yapacagiz sanmistim ama bekle bekle cikan eden yok, dolayisiyla pasa pasa sigara izmaritini izgaralardan birine sallayip eve donup ertesi gun labrotuarda nese icinde deprem muhabbeti yapmaya calistim. "yaa nasildi di mi yatak sallandi falan... oha cok korktum" ... " niye sallaniyo yatagin yaa, napiyodun? ihiih" ... "yok yaa deprem oldu" ..
"hadi yaa...hmmm donem raporunu teslim ettin mi?"
konusma oylece bitti... disarda sap gibi bekleyen biri olarak Turklugumu tum dunyaya belirtmis olsam da bir daha olsa yine firlar cikarim....

Deprem konusunda en ilgimi ceken japon teknolojisi, deprem olduktan en fazla uc bes saniye sonra tum televizyonlarda kac siddetinde tahminen nerede ne zaman deprem oldugunun yazmasi. Tsunami tehlikesi vardir tedbirlerinizi aliniz, bilmem ne sehri 5.6 siddetinde sallandi ..
hatta bir seferinde deprem olurken televizyonda ekranin ustunde bulundugum sehirde olan depremin siddeti yazmisti, pasaport ve cuzdani nereye firlattigimi hatirlamaya calisirken siddet falan tam olarak okuyamamistim ama vay be demistim...